Historia
Teraźniejszość na ulicy Wielkie Garbary
W roku szkolnym 2024/2025 do Szkoły Podstawowej nr 1 na ulicy Wielkie Garbary 9 uczęszcza blisko 350 dzieci i młodzieży, w tym około 70 z Ukrainy. W szkole mieszczą się 3 oddziały przedszkolne, 6 oddziałów edukacji wczesnoszkolnej oraz 8 oddziałów klas IV-VIII. Posiadamy nowoczesną stołówkę, w której serwowane są smaczne i zdrowe posiłki. Nowe boisko zapewnia dzieciom miejsce do aktywności fizycznej i zabawy na świeżym powietrzu. Szkoła dysponuje pracownią Laboratorium Przyszłości, gdzie uczniowie chętnie korzystają z nowego wyposażenia podczas przygotowywania posiłków, prac plastycznych i technicznych. W pracownia komputerowej znajdują się drukarki 3D, roboty i mikrokontrolery. W ramach programu „Aktywna tablica” gabinet terapeutyczny oraz logopedy został wzbogacony o nowoczesny sprzęt i programy traktowane jako wyrób medyczny.
140 lat na ulicy Wielkie Garbary w Toruniu
Jubileusz 140-lecia Szkoły Podstawowej nr 1
Od ponad 120 lat na ulicy Wielkie Garbary w Toruniu.
14 maja 1881 roku odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego nowej szkoły, która mieścić się miała na ulicy Wielkie Garbary 9 w Toruniu. W czasie tej uroczystości z dumą przypomniano znamienne słowa:
„Szkoły i koszary są najważniejszymi budynkami Niemiec.”
Autorem ostatecznego projektu szkoły, na zakupionej na ten cel działce przez władze miasta 1872 roku, był radca budowlany Rehberg. Budynek powstawał dla Töchterschule – Szkoły Żeńskiej dla Wyższego Kształcenia.
W początku XIX wieku istniało w Toruniu kilka prywatnych szkół żeńskich. Najważniejszą prowadziła od 1820 roku wdowa z Gdańska Fryderyka Ciborovius. Tę właśnie szkołę, mając na względzie poprawę jakości kształcenia dziewcząt, magistrat postanawia częściowo subwencjonować. Pensja mieści się początkowo w budynku prywatnym na ul. Szczytnej, następnie na Łaziennej, w końcu na Piekarach (tzw. budynek ekonomii).
Przygotowania do budowy i dyskusje trwały ponad 30 lat, samą budowę ukończono w dwa lata. 9 kwietnia 1883 roku, po pozytywnej opinii policji budowlanej, klucze od budynku otrzymuje dyrektor prof. dr A. Prowe. Według niego szkoła ma być „kolebką niemieckości” dla uczących się tu dzieci. Liczba uczennic stale wzrastała. Przeciętnie uczyło się tu 550 uczennic w wieku od 7 do 20 lat. Była to uczelnia dziesięcioklasowa, przedłużona o trzy klasy seminarium nauczycielskiego.
Gmach wzniesiono na planie litery U z czerwonej cegły. Surowy wygląd budynku łagodzą jedynie: dwie kamienne rzeźby aniołów trzymających tarcze herbowe miasta i palmety. Są to stylizowane liście palmy mające symbolizować: zwycięstwo, triumf, pierwszeństwo, doskonałość w nauce i dziedzinach artystycznych.
Duża powierzchnia okien, konieczna dla oświetlenia sal lekcyjnych w gęstej, miejskiej zabudowie, oraz ich forma, świadczy raczej o neorenesansowym niż neogotyckim charakterze budynku. Na pierwszy rzut oka dominuje czerwona cegła ale widoczny jest także tympanon z zegarem zwieńczający elewację i kolumnada na ostatnim piętrze. Gzymsy dzielące poszczególne piętra powodują, że szkoła wygląda jak wielki tort przekładany kremem.
Szkołę zaprojektowano zgodnie z nowoczesnymi teoriami pedagogicznymi XIX wieku, bliskimi sercom mieszczańskich radnych.
„Celem nauczania jest nie samo zdobywanie wiedzy, lecz utrwalenie zdolności wytwarzania sądów, zrozumienie i odczucie dobra i piękna i zaprawienie do trwałej pilności.” pisała Ciborovius.
Szkoła nauczała i wychowywała. Wyposażono ją w przestronne sale lekcyjne, pracownie: fizyczną, zoologiczną, plastyczną z zapleczami na potrzebne pomoce, oraz salę gimnastyczną. Absolwentki ze wzruszeniem do dziś wspominają lekcje rysunku przy sztalugach i ćwiczenia gimnastyczne na sali. Karność, na którą taki nacisk kładli Niemcy, nie dopuszczała spontaniczności i ruchliwości uczennic na przerwach, stąd chyba wąskie korytarze oświetlone minimalną ilością dziennego światła. Problem do dnia dzisiejszego stanowią niewielkie dwa szkolne dziedzińce.
W 1920 roku szkoła ostatecznie przechodzi w polskie ręce. Szkoła z niemieckim językiem wykładowym przeniosła się na Bydgoskie przedmieście a pod adresem na Wielkich Garbarach mieściło się Miejskie gimnazjum i Liceum klasyczno-humanistyczne Żeńskie (nr tel. 207). Jego najsławniejszym dyrektorem był Jan Kaczor. Tą szkołę ukończyła gen. prof. Elżbieta Zawacka.
Dwukrotnie, w czasie pierwszej i drugiej wojny światowej, szkołę zajmuje lazaret. Od 1945 w budynku miały swoją siedzibę już tylko szkoły podstawowe (powszechne). W tym czasie uczyło się tu każdego roku nawet 1200 uczniów.
W czasie remontu generalnego zakończonego w 1988 roku: zagospodarowano strychy w obu skrzydłach, zmieniono stropy i usunięto filary w sali gimnastycznej, przebudowano aulę szkolną i dokonano wielu zmian w organizacji wnętrza szkoły.
Dziś budynek przy Wielkich Garbarach 9 w Toruniu jest siedzibą Szkoły Podstawowej Nr 1 imienia Uczestników Strajku Szkolnego 1906-1907.